14 grudnia 2024 roku, w mroźny zimowy dzień, serce Podhala, czyli Miejskie Centrum Kultury w Nowym Targu, wypełniło się ciepłem podhalańskiej tradycji. W ramach Folk Art Festivalu odbyły się wyjątkowe warsztaty gwary regionalnej prowadzone przez Teresę Stoch-Gacal – artystkę, znawczynię gwary i miłośniczkę podhalańskiego dziedzictwa.
Warsztaty przyciągnęły nie tylko mieszkańców Podhala, ale także pasjonatów kultury z całej Polski, chcących poznać specyfikę jednego z najbardziej charakterystycznych dialektów w kraju. Teresa Stoch-Gacal, w sposób lekki i przystępny, wprowadziła uczestników w świat regionalnych sylab, akcentów i melodii języka, który żyje w pieśniach, poezji i codziennych rozmowach mieszkańców regionu.
Gwara: język serca i duszy Podhala
Gwara podhalańska, jak podkreślała prowadząca, to coś więcej niż język – to sposób patrzenia na świat. Podczas warsztatów uczestnicy dowiedzieli się, jak ważny w tej gwarze jest akcent, który w charakterystyczny sposób pada na przedostatnią sylabę. Teresa Stoch-Gącal objaśniała także specyfikę podhalańskiego alfabetu – różnice w wymowie i zapisie, które czynią gwarę unikatową.
Zajęcia były okazją, by spróbować swoich sił w wymawianiu trudnych słów. Największe emocje wzbudziło wspólne układanie krótkich zdań – zarówno tych codziennych, jak „kaj idzies?”, jak i bardziej artystycznych, przypominających gawędy i opowieści.
Florek i inni – artyści i kustosze tradycji
Podczas warsztatów nie zabrakło wspomnień o artystach, którzy z pietyzmem pielęgnują podhalańskie tradycje. Wśród nich wymieniano m.in. Władysława Florka, znanego rzeźbiarza i gawędziarza, którego twórczość jest nierozerwalnie związana z kulturą regionu. Jego prace, pełne humoru i żywej gwary, stały się inspiracją dla wielu współczesnych artystów, w tym również dla samej Teresy Stoch-Gacal.
Podhale ma to szczęście, że jego artyści to także nauczyciele – ludzie, którzy nie tylko tworzą, ale i przekazują swoją wiedzę kolejnym pokoleniom. Warsztaty stały się dowodem na to, że tradycja nie umiera, ale ewoluuje, wzbogacana o nowe interpretacje i doświadczenia.
Nie tylko nauka, ale i pasja
Podczas spotkania panowała atmosfera wspólnoty i radości. W przerwach między zajęciami uczestnicy mogli posłuchać opowieści prowadzącej o życiu w górach, o tym, jak gwara splata się z codziennością i świętem, jak brzmi w pieśniach pasterskich i jak kształtowała się przez wieki pod wpływem różnych wpływów kulturowych.
Warsztaty z Teresą Stoch-Gacal były czymś więcej niż lekcją języka – były podróżą w czasie i przestrzeni, w serce Podhala, w głąb jego duszy. Folk Art Festival 2024 w Nowym Targu udowodnił, że tradycja, choć zakorzeniona w przeszłości, wciąż może być żywa i inspirująca dla współczesnych pokoleń.
Tego dnia MCK stało się miejscem spotkania historii z teraźniejszością, a uczestnicy warsztatów zyskali coś, co na pewno przetrwa – miłość do podhalańskiej gwary i szacunek dla jej niezwykłego dziedzictwa.
20.12.2024 Nowy Targ
